همه ما می دانیم که مراقبت و حفظ روابط عاشقانه کار سختی است. روابط عاشقانه را می توان به خودرو یا هر وسیله دیگری شبیه دانست. میدانید چرا؟ چون این روابط هم درست مثل یک ماشین به نگهداری منظم نیاز دارند تا به خوبی کار کنند. پس اگر مشکلی وجود دارد، بهتر است فورا آن را تعمیر کنید تا از عوارض بعدی جلوگیری شود.
اغلب ما می توانیم برخی از تعمیرات اساسی را خودمان انجام دهیم. در مواقع دیگر، زوج درمانی و کمک یک متخصص، بهترین گزینه برای رابطه است. در واقع مشاوره زوج درمانی، بر بهبود رضایت از رابطه و حل تعارض بین زوجین متمرکز است.
هدف نهایی یک مشاور کمک به ایجاد یک رابطه سالم و حل هر مشکلی است که ممکن است وجود داشته باشد.
زوج درمانی چیست؟
قبل از پرداختن به هر موضوعی باید بدانیم اصلا زوج درمانی یعنی چه؟ درواقع زوج درمانی نوعی روان درمانی است که در آن یک زوج درمانگر به افراد درگیر در یک رابطه عاشقانه کمک میکند تا نسبت به رابطه خود بینش تازه ای پیدا کنند، تعارضات و مشکلات موجود را حل کنند و در نهایت رابطه خودشان را بهبود بخشند.
اگرچه زوج درمانی با توجه به رویکرد و نظر زوج درمانگر شما متفاوت است، اما همه زوجدرمانی ها عناصر کلی زیر را شامل می شوند:
- تمرکز بر یک مشکل خاص (مانند مشکلات جنسی، اعتیاد به اینترنت، صمیمیت، حسادت و…)
- ایجاد اهداف درمانی واضح
- مداخله مبنی بر راه حل
جالب است بدانید که تحقیقات انجام شده نشان می دهد که 93 درصد از زوج هایی که از مشاوره زوج درمانی استفاده کرده اند، می گویند که این روش درمانی، ابزارهای موثرتری برای مقابله با مشکلات زناشویی به آنها ارائه می دهد.
هدف اصلی زوج درمانی چیست؟
سوال مهمی که ممکن است با شنیدن نام مراکز زوج درمانی برایتان پیش بیاید این است که هدف یک جلسه مشاوره زوج درمانی چیست؟ بگذارید موضوع را اینگونه شرح دهیم. وقتی فردی به یک بیماری خاص مبتلا می شود، برای درمان باید به پزشک متخصص مراجعه کند، در غیر این صورت بیماری عود می کند و شدید و شدیدتر می شود.
زندگی مشترک و ازدواج هم همینطور است. اگرچه اختلاف نظرات کوچک در زندگی همه وجود دارد، اما اختلافات مداوم و پایدار اصلا نشانه خوبی نیست. و این همان بیماری است که به شدت نیاز به درمان دارد. اینجاست که یک متخصص یا فوق تخصص زوج درمانی وارد عمل می شود.
یک زوج درمانگر خوب اختلافات شما و دلایل این اختلافات را شناسایی می کند و متناسب با شرایط برای درمان اقدام می کند. علاوه بر این کارگاه زوج درمانی می تواند برای زوج هایی که هنوز زندگی مشترک خود را شروع نکرده اند، مفید باشد و به آنها درک درستی از زندگی مشترک بدهد.
تاریخچه زوج درمانی
همانطور که می دانید زوج درمانی، یک پدیده جدید است. به نحوی که تا اواخر قرن بیستم، مشاوره زناشویی به طور غیر رسمی توسط دوستان نزدیک، اعضای خانواده یا بزرگان و ریش سفیدان انجام می شد.
لذا روانپزشکان، روانشناسان، مشاوران و مددکاران اجتماعی در طول تاریخ بیشتر با مشکلات روانشناختی فردی سروکار داشته اند. اما با گذشت زمان در بسیاری از نقاط جهان، گرایش به سمت زوج درمانگران آموزش دیده بیشتر شد.
تا جایی که در کشورهای توسعه یافته، بسیاری از جوامع و ادارات، تیمی از زوج درمانگران حرفه ای را در کنار خود دارند. تا بتوانند، اثرات منفی را که مشکلات شخصی ممکن است بر عملکرد کاری داشته باشد، به حداقل برسانند.
یکی دیگر از متدهایی که برای زوج درمانی به کار گرفته می شود، زوج درمانی گلاسر است که شامل هفت جلسه می باشد. این روش یک مشاوره گروهی است که در آن زن و مرد و درمانگر حضور دارند. در این جلسات، درمانگر سعی می کند با روی گشاده ارتباطی صمیمی با مراجعین برقرار کند.
در این تکنیک زوج درمانی، ابتدا طی یک تست زوج درمانی، دلیل زن و شوهر برای مراجعه به مشاور مشخص می شود، و اینکه آیا آنها می خواهند زندگی خود را نجات دهند یا خیر؟ بعد از این مرحله مهارتهای تقویت رابطه را می آموزند.
در زندگی روزمره ما دائماً در حال تصمیمگیری هستیم. برای مثال، چه کنیم، چه بخوریم، با چه کسی باشیم و … درست است که ما تحت تأثیر تعداد زیادی از افراد هستیم (محیط خانوادگی، اجتماعی، تحصیلی و کاری در زندگی ما اهمیت زیادی دارد و میتواند تا حدی رفتار ما را هدایت کند). اما با این حال در نهایت این ما هستیم که تصمیم نهایی را برای اقدام یا عدم اقدام برای هر انجام کاری میگیریم. در اصل ما انتخاب کننده اصلی هستیم!
از نظر روانشناسی، این واقعیت از دیدگاههای مختلف مورد بررسی قرار گرفته و نظریه های متعددی را ایجاد کرده است. از جمله آنها نظریه واقعیت درمانی یا انتخاب ویلیام گلاسر میباشد که به نظریه واقعیت درمانی گلاسر (Glasser) شهرت دارد.
واقعیت درمانی (Glasser) چیست؟
نظریه واقعیت درمانی گلاسر (Glasser)؛ همه رفتارها را به عنوان انتخاب میبیند به این معنی که شرایط روانی را در نظر نمیگیرد. این بر اساس مفهومی به نام تئوری انتخاب است که میگوید انسان فقط پنج نیاز اساسی دارد که همه آنها ژنتیکی هستند و قابل تغییر نیستند. به همین دلیل، واقعیت درمانی یا روش درمان گلاسر، در دنیای درمان کمی بحث برانگیز میباشد، زیرا تشخیص شرایط سلامت روان را رد میکند.
نظریه و دیدگاه گلاسر برای زوج درمانی
نظریه انتخاب ویلیام گلاسر؛ میگوید که انسان قادر به کنترل خود است. در واقع، مغز و ذهن ما اجازه کنترل رفتار از درون را به ما میدهد. این نظریه از پارادایم شناختی سرچشمه میگیرد و پیشنهاد میکند که اگرچه دنیای بیرون بر ما تأثیر میگذارد، اما ما تنها مسئول اعمال خود هستیم.
بنابراین، نظریه انتخاب فرض میکند که ما قادریم افکار و اعمال خود را کنترل کنیم و حتی بر احساسات و فیزیولوژی خود تأثیر بگذاریم.
نظریه انتخاب یا واقعیت درمانی گلاسر (Glasser)، این موارد را بیان میکند
- طبق نظریه واقعیت درمانی گلاسر؛ ما فقط میتوانیم رفتار خود (نه رفتار دیگران) را کنترل کنیم.
- ما فقط میتوانیم اطلاعات را به افراد دیگر بدهیم.
- طبق واقعیت درمانی گلاسر؛ همه مشکلات روانی پایدار، ماهیت رابطه ای دارند.
- رابطه مشکل ساز، همیشه بخشی از زندگی فعلی ما است.
- اگرچه گذشته، شیوه زندگی حال ما را تعیین میکند، اما ما فقط میتوانیم نیازهای حال و آینده خود را برآورده کنیم.
- ما برای ارضای نیازهای خود باید تصاویر دنیای کیفیت را برآورده نماییم.
- هر کاری که ما به عنوان یک شخص انجام میدهیم، رفتار است.
- طبق واقعیت درمانی گلاسر؛ رفتار کل از چهار جزء (عمل، تفکر، احساسات و فیزیولوژی) تشکیل میشود.
- ما فقط کنترل مستقیم بر عمل و تفکر داریم. تغییر در اینها به طور غیر مستقیم بر اصلاح احساسات و فیزیولوژی تأثیر میگذارد.
- رفتار کل با افعالی مشخص میشود که به آسانترین ویژگیهای آن اشاره دارد.
زوج درمانی به روش واقعیت درمانی یا گلاسر چیست؟
تئوری انتخاب یا واقعیت درمانی گلاسر؛ معتقد است که بیشتر مشکلاتی که در سطح روانشناختی به وجود میآیند از تعامل ضعیف فردی سرچشمه میگیرد و لازم است پیوند بین فرد و محیط بهبود یابد و همسالان او شروع به بهبودی کنند.
ما نیز باید با اعمال و عکس العملهای خود نسبت به محیط، برای درک صحیح از واقعیت و مسئولیت کار کنیم که برای اینکار؛ از تکنیک واقعیت درمانی یا گلاسر استفاده میشود. جنبه دیگری در زوج درمانی گلاسر یا واقعیت درمانی که مهم است، هنگام مواجهه با هر مشکلی از جمله تعارضات زوجین، باید بر زمان حال تمرکز کرد، یعنی لحظه ای که بیمار یا طرفین قادر به عمل و ایجاد تغییرات در خود هستند.
افکار و رفتارها را میتوان مستقیماً اصلاح کرد در حالی که سایر جنبه ها را نیز میتوان از طریق آنها تغییر داد. درمانگر به منظور کمک به بیماران از جمله زوج درمانی، روی جنبههایی مانند تعامل با دیگران، شناسایی و ارزیابی رفتارهای فعلی که ناسازگار هستند، برنامهریزی مشترک، روشهای انطباقیتر، عمل و تعهد به اجرای آنها بدون پذیرش بهانه یا تحمیل تحریمها، کار میکند.
هفت عادت خوب و بد، طبق نظریه گلاسر
گلاسر یا واقعیت درمانی؛ پیشنهاد میکند که وجود هفت عادت با اثرات مخرب، مانع از رشد و رفاه صحیح اطرافیان و حتی خود ما است. این عادات تلاشی برای محدود کردن آزادی انتخاب یا فرار از مسئولیت آن میباشد. این عادتها شامل سرزنش، تهدید، شکایت، انتقاد، تنبیه و رشوه دادن هستند.
از طرف دیگر، به همین ترتیب، او یک سری عادات دیگر را نیز در نظر میگیرد که باعث رشد خوب، یک رابطه خوب و احترام به حق انتخاب و مسئولیت گرفتن کارهای خود میشود. در این مورد عاداتی که این نظریه سازنده میداند، گوش دادن، اعتماد کردن، تشویق، پذیرش، احترام گذاشتن، مذاکره و حمایت از دیگران میباشد.
روش گلاسر یا واقعیت درمانی برای چه کسانی مناسب است؟
به طور کلی، تکنیک واقعیت درمانی یا انتخاب در گروهها، بسیار مؤثر است زیرا بر مسئولیتپذیری تأکید میکند. قطعا، درک این مفهوم (Glasser)، اغلب زمانی آسانتر است که همراه با دیگرانی که در آن شرکت دارند آموزش داده شود. همچنین این روش درمان به افراد یاد میدهد که مسئولیت شخصی را بر عهده بگیرند.
با این حال به طور قابل توجهی، روش گلاسر یا انتخاب کمتر برای درمان فردی، مطالعه شده است. این روش علاوه بر بهبود عملکرد با دانش آموزان، برای معلمان نیز مفید میباشد به این دلیل که تعامل با گروههایی از افراد که تجارب مشابهی را تجربه میکنند، به آنها کمک میکند تا کمتر احساس تنهایی کنند و بیشتر مورد حمایت قرار گیرند.
گروه دیگری که با روش واقعیت درمانی یا گلاسر، اثرات مثبتی را تجربه کرده اند، افراد مبتلا به اسکیزوفرنی هستند. گفته میشود، بیمارانی که در جلسات واقعیت درمانی گروهی شرکت کردند، عزت نفس افزایش یافته و احساس کنترل بیشتری داشتند و مقابله با استرس را آسانتر میدانستند.
