اضطراب رقابتی در ورزشکاران حرفه ای

اضطراب رقابتی در ورزشکاران
بسیاری از ورزشکاران بهترین عملکرد خود را در تمرینات نشان می‌دهند امّا به هنگام مسابقه و رقابت دچار احساس خفگی و نوعی واماندگی می‌گردند.احساس خفگی چنین توصیف می‌شود: کاهش کارایی به دلیل مقدار زیادی استرس ادراک شده.

به واژه «ادراک شده» توجه کنید.واژه کلیدی در این تعریف همین است. به خاطر بسپارید که استرس فقط در ذهن شما زندگی می‌کند و به شیوه‌ای که شما یک موقعیت یا وضعیت را تعبیر می‌کنید. به عبارت دیگر، این شرایط خارجی نیستند که باعث استرس می‌شوند بلکه شیوه تفکر ما درباره یک رویداد است که احساس استرس، اضطراب و ترس را به وجود می‌آورد. برای ورزشکاری که در حین مسابقه دچار احساس خفگی و درماندگی می‌شود دانستن این نکته حائز اهمیت بسیار است که می‌تواند افکاری را که درباره آن رویداد دارد کنترل کند. آیا به شکست یا کمبود اطمینان به توانایی‌های خود فکر می‌کنید.در این صورت، این گونه تفکرات منفی غالباً به اضطراب، عصبی بودن و تنش می‌انجامد.
مربیان تجربی و سنتی معمولاً به ورزشکار کمک می‌کنند تا درک کند چرا چنین افکار و احساساتی درونش رشد یافته و سپس سعی می‌کنند که این فرایند را اصلاح کنند یا تغییر دهند امّا معمولاً توفیق چندانی به دست نمی‌آورند. علتش این است که دانستن این که چرا چنین افکاری برمی‌خیزد ممکن است جالب باشد امّا دانستن پاسخ این سوال، لزوماً برای غلبه بر مشکل کافی نیست.

کنترل اضطراب پیش از رقابت ورزشی
این را بدانید که دلشوره‌ها و دلهره‌های پیش از مسابقه، طبیعی هستند و آن‌ها را بپذیرید. به مقابله با احساس عصبی بودن و اضطراب خود نپردازید. فکر نکنید که حالتی که دارید ناشی از ترس است. ترشح آدرنالین، عادی است و بخشی از آمادگی طبیعی بدن شما برای مسابقه است.

به آن توجه کنید امّا روی آن تمرکز نکنید. پس از شروع مسابقه، این احساس فروکش خواهد کرد. هم از نظر بدنی و هم از لحاظ ذهنی آمادگی داشته باشید. همیشه در فاصله زمانی مناسبی قبل از رویداد در محل حاضر باشید زیرا عجله در رسیدن به محل باعث افزایش استرس می‌شود. قبل از مسابقه بدن خود را کاملاً گرم کنید. حرکات کششی انجام دهید. از قواعد مسابقه آگاه باشید و لباس مناسب به تن کنید.
برای چند دقیقه به تصویر سازی ذهنی بپردازید. راحت و آسوده تنفس کنید، چشم‌هایتان را ببندید و تجسّم کنید که همه کارها به خوبی پیش می‌رود و شما عملکرد خوبی دارید. این مثبت صحبت کردن با خود می‌تواند روحیه شما را تغییر دهد. با وجودی که ورزشکاران باید انعطاف‌پذیری کافی برای واکنش در طول مسابقه را داشته باشند امّا شما باید با یک راهبرد کلّی در مورد شیوه مسابقه دادن وارد صحنه شوید. راهبرد شما می‌تواند ساده (مثل نگهداری یک ریتم یکنواخت) یا پیچیده باشد.
کنترل اضطراب حین رقابت و مسابقه
بر روی کاری که در دست دارید تمرکز کنید نه نتیجه آن. حواس خود را متوجه حال حاضر کنید و از فکر کردن به خیلی جلوتر یا پایان کار خودداری نمائید.
اگر متوجه شدید که افکار منفی به سراغتان آمده و یا به منفی صحبت کردن با خود پرداخته‌اید، متوقف شوید و فقط بر روی تنفس‌تان تمرکز کنید. تمرکز بر روی ریتم تنفس، به طور خودکار شما را به حال حاضر برمی‌گرداند. لبخند زوری بزنید. این یک واقعیت است.

اگر با افکار منفی دست و پنجه نرم کنید و نمی‌توانید از شرّش خلاص شوید، فقط کافیست خودتان را مجبور به لبخند زدن کنید، حتی برای چند ثانیه. این عمل ساده، برای یک لحظه، روحیه شما را تغییر خواهد داد و شاید این همان زمانی باشد که شما نیاز داشتید تا به حالت عادی برگردید.
طوری مسابقه دهید که انگار نتیجه‌اش برایتان مهم نیست. اگر گرفتار افکار منفی شوید و انتظار بدترین نتیجه یا شرایط را داشته باشید، غیر ممکن است که بتوانید حداکثر توانائی‌هایتان را بروز دهید. اگر طوری مسابقه دهید که انگار نتیجه‌اش برایتان مهم نیست، در این صورت می‌توانید آرامش داشته باشید و از مسابقه و رقابت لذت ببرید.
کنترل اضطراب پس از رقابت
مسابقه را مرور کنید و عملکردهای خوبتان را به یاد آورید. بر روی اقدامات، افکار و رفتارهایی که به شما در عملکردتان کمک کردند تمرکز کنید. به چیزهایی که مانع عملکرد خوبتان شدند نیز توجه کنید امّا به سرعت فکر آن‌ها را از سر بیرون کنید. این همانند اصل اجتناب از مانع در رانندگی است: به جایی که می‌خواهید بروید نگاه کنید، نه جایی که نمی‌خواهید بروید.

هنگامی که بر روی چاله تمرکز کنید به ناچار درون آن می‌افتید. تمرکز بر روی جنبه‌های منفی رویداد به پیشرفت شما در آینده کمک نمی‌کند. به جای آن، بر روی زمان‌هایی که «موفق بودید» تمرکز کنید. این نوعی تمرین ذهنی برای مواقعی است که به تمرین مهارت‌هایی می‌پردازید که در رویداد بعدی مورد استفاده قرار خواهند گرفت. برنامه تمرین خود را طوری طراحی کنید که شرایط شبیه به مسابقه را برایتان شبیه‌سازی کند. تیم‌ها و باشگاه‌ها معمولاً چنین تمریناتی می‌کنند.

اگر عادت داشتید که همیشه تنها تمرین کنید، پیوستن به یک گروه به نحوی که بتوانید این نوع شبیه‌سازی را انجام دهید را در نظر بگیرید. موثرترین تمرین آن است که شرایطی که در مسابقه با آن روبرو می‌شوید را شبیه‌سازی کند. متاسفانه مربیان معمولاً مانع می‌شوند تا ورزشکار بر واماندگی و احساس خفگی خود در حین مسابقه غلبه کند. آن‌ها معمولاً به طور ناخواسته، با سعی در تشویق کردن ورزشکار، الگوی واماندگی را تقویت می‌کنند. مثلاً به ورزشکار می‌گویند «ضربه بعدی خیلی حساس است». این گونه حرف‌ها تنها باعث افزایش فشاری که ورزشکار برای انجام عملیات حس می‌کند می‌گردد.
به یاد داشته باشید که اگر از الگوی افکار منفی، قبل و در حین مسابقه، آگاه باشید می‌توانید بر حس واماندگی خود فایق آیید. افکار منفی در صورت تداوم، همچون یک گلوله برفی می‌غلطند و می‌غلطند و بزرگتر و بزرگتر می‌شوند. اگر خود را در چنین گردابی یافتید، فقط وجود آن افکار را بپذیرید و بگذارید بروند. بر روی تنفس‌تان تمرکز کنید و طوری بازی کنید که انگار از آن لذت می‌برید. در این صورت است که علیرغم شکست‌ها و ناکامی‌هایی که گاه به گاه پیش می‌آید باز هم ازمسابقه و رقابت لذت خواهید برد.

اضطراب و استرس رقابتی

همان‌طور که از نام آن پیداست استرس رقابتی شما را در زمان یک امتحان و یا یک مسابقه درگیر خودش می‌کند. شاید با خودتان بگویید اضطراب مسابقه کاملاً طبیعی است و همه ما آن را تجربه می‌کنیم. این حرف کاملاً درست است. اما تفاوت کسانی که دچار  اضطراب و استرس رقابتی هستند با دیگران در شدت این نشانه‌ها است.

کسانی که دچار این مشکل هستند تصور می‌کنند که اگر در موضوعی بهترین نشوند دنیا به آخر می‌رسد. به همین خاطر تمامی برنامه‌های زندگی و تلاش خود را به این موضوع معطوف می‌کنند. این مسئله باعث می‌شود که آن‌ها از توجه به سایر جنبه‌های زندگی‌شان باز بمانند. یا همان‌طور که گفتیم آن‌قدر دچار اضطراب شوند که نتوانند به‌خوبی از مهارت‌های خود استفاده کنند. به‌طورکلی اگر فکر می‌کنید که استرس رقابت با دیگران در شما به حدی رسیده که ناراحت‌تان می‌کند شاید بهتر باشد برای تغییر شرایط از یک مشاور متخصص کمک بگیرید.

نشانه های اضطراب و استرس رقابتی

داشتن استرس در موقعیت هایی مثل مسابقه و امتحان طبیعی است. اما زمانی که این استرس مانع از عملکرد مناسب و اختلال در امور زندگی تان شود، باید به دنبال درمان باشید. برخی از نشان های استرس رقابتی به شرح زیر است.

• تمامی فکر فرد درگیر رقابت با دیگران است و به سایر جنبه‌های زندگی توجه زیادی نشان نمی‌دهد.
• در بیشتر ساعات روز فرد به رقبای خود، راه‌های پیروزی بر آن‌ها و هر موضوع دیگری راجع به رقابت فکر می‌کند یا از آن صحبت می‌کند.
• حتی تصور شکست و برنده نشدن برای فرد اضطراب‌آور است.
• قبل از شروع مسابقه یا آزمون نشانه‌های اضطراب در فرد دیده می‌شوند.

دلایل اضطراب و استرس رقابتی

کمال‌گرایی یا برتری‌جویی

کمال‌گرایی یا برتری‌جویی طرز فکری است که می‌تواند صاحب آن را درگیر مشکلات بسیاری کند. این افراد معمولاً تصور می‌کنند که در هر چیزی باید اولین و بهترین آن باشند. تصور شکست برای این دسته از افراد آن‌قدر بد یا دردناک است که همه تلاش خود را برای فرار از آن انجام می‌دهند. همین موضوع می‌تواند یکی از دلایل اضطراب رقابت باشد. این افراد آن‌قدر از برنده نبودن می‌ترسند که فکرکردن به آن نیز می‌تواند باعث استرس در آنها بشود.

اعتمادبه‌نفس پایین

اینکه شما به توانایی‌های خودتان اعتماد نداشته باشید می‌تواند یکی از دلایل اضطراب و استرس رقابتی باشد. کسانی که تصور می‌کنند کمتر از دیگران هستند در رقابت با آن‌ها احساس خوبی نخواهند داشت. در واقع آن‌ها همیشه بدترین نتیجه را در ذهنشان تصور می‌کنند. و همین موضوع استرس بسیاری را برایشان ایجاد می‌کند

فشارهای محیطی

آزمون‌هایی مثل کنکور یا مسابقاتی مانند المپیک همیشه با سطح بالاتری از استرس رقابتی همراه هستند. اهمیت این مسابقات و همین‌طور ارزشی که مردم برایشان قائل هستند رقابت در آن‌ها را بسیار مهم کرده است. در حقیقت هر فرد تلاش می‌کند تا با موفق شدن در این آزمون‌ها ثابت کند که از دیگران بهتر است.

سبک شخصیتی

تیپ شخصیتی A یا الف یکی از دلایلی است که می‌تواند استرس رقابت را در شما ایجاد کند. کسانی که این سبک از شخصیت را دارند بسیار رقابت‌طلب هستند. همین موضوع باعث می‌شود که رقابت و مسابقه با دیگران برای آنها بسیار مهم باشد. و این موضوع می‌تواند استرس را در آن‌ها افزایش دهد.

راهکارهایی برای مبارزه با اضطراب و استرس رقابتی

اگر می‌خواهید زحماتتان به هدر نرود و به موفقیت برسید، حتما باید با راه های غلبه بر استرس رقابتی آشنا شده و به کمک درمانگر آن ها را تمرین کنید. اجرای این روش ها بدون متخصص ممکن است به اشتباه انجام شود و تاثیرش را از دست بدهد. پس حتما از متخصصین برای راهنمایی خدمات درمانی بگیرید

افکارتان را تغییر دهید

همان‌طور که گفتیم یکی از مهم‌ترین دلایل برای استرس رقابتی فکر کمال‌گرا یا تمایل به اولین بودن است. این افراد تصور می‌کنند که اگر نتوانند اولین یا بهترین باشند، دنیا به پایان خواهد رسید. پس اگر می‌خواهید استرس رقابتی را در خود کاهش دهید اولین قدم این است که باورهایتان را تغییر بدهید. سعی کنید ذهن‌تان را به این باور برسانید که شما حتی بدون اولین بودن هم ارزشمند هستید.

تمرینات آرام‌سازی

یکی از بهترین راه‌ها برای مبارزه با هرگونه اضطراب تمرین‌های آرام‌سازی هستند. اگر بتوانید در طول روز زمانی را به روش‌هایی  مثل مراقبه، ریلکسیشن و یوگا اختصاص دهید تأثیر آن را در زندگی خواهید دید. این تمرینات به شما کمک می‌کنند که فشارهای ناشی از استرس را از بدن خود دور کنید. اما اگر هر روز نمی‌توانید برای آن‌ها وقت بگذارید بهتر است کمی قبل از مسابقه این تمرینات را انجام بدهید. برای مثال استفاده از روش‌هایی مانند تنفس عمیق و یا تصویرسازی ذهنی می‌توانند در کوتاه‌مدت به شما کمک کنند.

استرس رقابتی و اهمیت مشاوره

همان‌طور که گفتیم استرس رقابتی مشکلات متعددی در زندگی ایجاد خواهد کرد. برای مثال ممکن است رسیدگی به بخش‌های دیگر زندگی خود را کنار بگذارید. یا شاید آن‌قدر درگیر اضطراب بشوید که توانایی عملکرد مناسب در محیط آزمون را از دست بدهید. به‌علاوه استرس رقابتی معمولاً آرامش زندگی شما را نیز از بین خواهد برد. و احتمالاً اختلافاتی را در روابط اجتماعی‌تان ایجاد خواهد کرد. به همین خاطر بهتر است به فکر راهی برای درمان این شرایط باشید.

بهترین راه برای درمان این شرایط این است که از یک مشاور متخصص کمک بگیرید. مشاورین راه‌هایی را برای تغییر افکار و باورهای اشتباه به شما آموزش خواهند داد. به‌علاوه شما می‌توانید تمرینات آرام‌سازی را نیز از متخصصین یاد بگیرید. و این می‌تواند به کمتر شدن استرس شما کمک کند. وبهترین درمان میتواند استفاده از درمان غیردارویی با دستگاه TDCS میتوان بهره مندشد.