ممکن است با شنیدن اصطلاح رابطه عاطفی به یاد رابطه همسران با یکدیگر بیفتید.
شاید هم این واژه برای شما رابطه بین دو جنس مخالف را تداعی کند.
اگر چه در اینجا هم رابطه عاطفی قابل تصور است و موارد فوق را میتوان نمونههایی از رابطه عاطفی دانست، ولی ما مفهوم گستردهتر رابطه عاطفی را مد نظر داریم.
رابطهای که میتواند بین دو همکار، بین والدین و فرزندان، بین همسران و یا بین بستگان سببی یا مدیر و کارمند یا معلم و دانش آموز وجود داشته باشد.
تعریف رابطه عاطفی در منابع آکادمیک کمابیش مشابه است.
اما به هر حال، با توجه به تفاوتهای جزئی ما از چارچوبی که در کتاب پَمِلا رِگان مطرح شده و در منابع دیگر هم به شکل مشابهی مورد استفاده قرار گرفته استفاده میکنیم.
به این منظور، لازم است ابتدا رابطه مبادلهای (Transactional Relationship) را تعریف کنیم.
رابطه مبادلهای یعنی چه؟
آیا تا به حال پیش آمده است که وقتی برای یکی از همکاران، جشن تولد میگیرید و او روز تولد شما را فراموش میکند بسیار ناراحت شوید؟
آیا دوستی دارید که برای تولدش، تماس بگیرید و به او تبریک بگویید و شاید هدیه هم بدهید و اگر او سالهای متوالی، روز تولد شما را فراموش کند، باز هم با همان هیجان قبلی روز تولدش را جشن بگیرید؟
البته این دو حالت، کمی اغراق شده هستند. اما برای بیان مفهوم رابطه مبادلهای مناسبند.
روابط عاطفی در نظر مردم یعنی رابطه زن و شوهر، اما در روانشناسی به آن محدود نمیشود. رابطه عاشقانه تنها بخشی از رابطه عاطفی است. هر نوع رابطهای که شامل احساس، علاقه و عاطفه بین دو نفر شود، به رابطه عاطفی تعبیر میشود. بنابراین، رابطه بین معلم و شاگرد، والدین-فرزند، دو دوست، و بین بستگان شامل آن میشود.
روابط عاطفی به چه معناست؟
روابط عاطفی در نظر مردم یعنی رابطه زن و شوهر، اما در روانشناسی به آن محدود نمیشود. رابطه عاشقانه تنها بخشی از رابطه عاطفی است. هر نوع رابطهای که شامل احساس، علاقه و عاطفه بین دو نفر شود، به رابطه عاطفی تعبیر میشود. بنابراین، رابطه بین معلم و شاگرد، والدین-فرزند، دو دوست، و بین بستگان شامل آن میشود.
چرا داشتن رابطه عاطفی سالم اهمیت دارد؟
عشق از احساسات مهم انسانی است که هر انسانی به آن نیاز دارد. انسان موجودی اجتماعی است و برقراری رابطه با دیگران از نیازهای او به شمار میرود. یک رابطه عاطفی سالم از مهمترین جنبههای زندگی فردی است و باعث آرامش روحی فرد میشود. بدون یک رابطه عاطفی، خلأ مهمی در زندگی فرد حس میشود. شروع رابطه عاطفی شاید ساده باشد (هرچند برای برخی از افراد اینطور نیست)، اما حفظ آن بسیار بیشتر اهمیت دارد.
تعریف رابطه عاطفی ناسالم چیست؟
رابطه سمی وناسالم دارای جهتگیریهای نادرستی است و پیامدهای منفی برای جنبههای مختلف زندگی فرد دارد. یک رابطه عاطفی ناسالم میتواند بر پایه هوس، خودخواهی، یا کنترل گری بنا شده باشد و موجب آسیب به فرد و اطرافیان او شود. رابطه ناسالم آزار دهنده است. انرژی فرد را میگیرد و دائماً احساس میکند چیزی در رابطه درست نیست. احساس میکند گیر کرده و به او اهمیت داده نمیشود. به او ظلم شده و نادیده گرفته میشود.
نشانههای رابطه عاطفی سالم چیست؟
هرچند هر گونه رابطه عاطفی ممکن است روزی به مشکل بخورد، اما به صورت کلی باید دارای نشانههای زیر باشد:
- یک رابطه عاطفی سالم دنیای روابط اجتماعی ما را بزرگتر میکند، نه کوچکتر.
- نیازی نیست هر لحظه و هر کجا از خودمان به او خبر بدهیم و با او بهطور مداوم در تماس باشیم.
- بهراحتی میتوانیم با هم گفتگو کنیم و به همصحبتی با او علاقه داریم.
- حرفها، نیازها و خواستههای هر دو طرف بهطور مساوی شنیده و برآورده میشود.
- رابطه ما شامل کنترل نمیشود.
- رابطه ما دارای ویژگیهای اعتماد، استقلال، توجه، برابری، مهربانی، مسئولیتپذیری، تفریح و سرگرمی، حمایت و پشتیبانی است.
- هر دو از رشد و پیشرفت دیگری حمایت میکنیم.
- در عین زوج بودن، فردیت هر کس حفظ میشود.
- میتوانیم بهراحتی خواستههای خود را بیان کنیم.
- در صورت نیاز، هر کس حاضر است برای دیگری تغییر کند.
اشتباهات رایج در روابط عاطفی
انجام دادن موارد زیر میتواند هر رابطهای را به بنبست بکشد. اگر به رابطه خود علاقه داریم و مایل به حفظ آن هستیم، بهتر است از رفتارهای زیر دوری کنیم. درصورتیکه رفتارهای زیر را در رابطه خود مشاهده کردیم، ترجیح بر این است که از یک روانشناس یا مشاور کمک بگیریم
- دست کم گرفتن همسر/طرف مقابل
- وابستگی بیشازحد
- تلاش برای تغییر شریک عاطفی
- توقع و انتظارات بیشازحد
- بزرگ کردن مسائل، پیچیده کردن آنها
- از بین بردن اعتمادبهنفس فرد مقابل
- تحتفشار قرار دادن شریک عاطفی
- تصمیمگیری به جای طرف مقابل
- اصرار بر نظر و رای خود
در صورت نیاز، هر کس حاضر است برای دیگری تغییر کند.
چطور رابطه عاطفی را حفظ کنیم؟
برای حفظ روابط عاطفی باید تلاش و توجه زیادی داشت. نکات زیر به ما کمک میکنند که رابطه خود را بانشاط و سالم نگه داریم.
انتظارات واقعگرایانه
حتی خوشبرخوردترین و کاملترین زوجها باز هم با هم اختلاف و مشکلاتی دارند، زیرا دو انسان کاملاً متفاوت و از دو خانواده با دو سبک فرزند پروری مختلف در کنار هم قرارگرفتهاند.
اگر با توقعات عجیب و غیرواقعی وارد یک رابطه عاطفی شویم، بعد از مدتی که احساساتمان فروکش کرد، مدام احساس میکنیم شریک عاطفیمان دیگر علاقهای به ما ندارد و یا مثل روزهای اول شیفته ما نیست و ممکن است احساس کنیم این رابطه دچار مشکل شده است و هرچه زودتر باید به آن خاتمه دهیم.
احترام متقابل
آنچه بیشتر از عشق آتشین اهمیت دارد، احترام متقابل به یکدیگر است. رابطهای که گاهی با عشق شورانگیز و گاهی با بیاحترامی و فحاشی همراه است، رابطه سالمی نیست. اگر احترام بین دو طرف از بین برود، رابطه دچار آسیب جدی شده است.
صحبتهای شفاف و صادقانه
اگر میتوانیم با شریک عاطفی خود از هر چیزی حرف بزنیم، بدان معنی است که در یک رابطه عاطفی سالم و بالغ قرار داریم. روابط عاطفی بالغ و سالم شامل اعتماد و صمیمیت میشود. ممکن است صحبت کردن در مورد برخی مسائل ناراحتکننده باشد، اما در روابط عاطفی سالم دو نفر میتوانند در موضوعات مختلف با هم صحبت کنند، مذاکره کنند و به نتیجه مثبت برسند.
شادی هر دو
برای داشتن رابطه عاطفی سالم، هر دو نفر باید برای شادی یکدیگر تلاش کنند. درعینحال، هر کس میداند چطور خودش را خوشحال کند و منتظر فرد مقابل نیست. خوشحالی یک فرد نباید وابسته به فرد مقابل باشد و همهچیز زندگی حول محور او بگردد.
احترام به حریم شخصی و استقلال فردی
داشتن روابط عاطفی به معنی از دست دادن فردیت نیست. داشتن آزادی و فرصت تنها بودن به معنی دور شدن و اهمیت ندادن نیست. رابطه عاطفی سالم شامل داشتن تفریحات، علایق و لحظات خصوصی میشود.
حد و مرزهای مشخص
هیچ رابطهای بینقص نیست. برای داشتن روابط عاطفی سالم باید مسئولیتها، مرزها و قوانین در رابطه مشخص باشد و هر کس به آنها احترام بگذارد. این باعث میشود که زمینه رشد و پیشرفت هر دو نفر فراهم شود.
مدیریت اختلافات
هیچ رابطهای بدون اختلاف نیست. اما برای حفظ روابط عاطفی سالم، هر دو نفر باید نحوه گفتگو و مشاجره را بیاموزند. با آموختن شیوه سالم و صحیح بیان خواستهها، میتوان روش گذر از اختلاف و تفاوتها را پیدا کرد.
زوج باید بدانند چه چیزهایی باعث شروع اختلاف بین آنان میشود، محرک اختلاف و بحث چیست و چطور میتوان تعاملات را بهبود بخشید. درصورتیکه زوج فاقد این مهارت باشند، یک مشاور یا روانشناس میتواند این مهارتها را به آنها آموزش دهد.
همانطور که گفته شد، روابط عاطفی فقط محدود به رابطه عاشقانه بین همسران نمیشود و دیگر روابط را نیز در برمیگیرد. حفظ این روابط نقش مهمی در سلامت روانی و عاطفی ما دارد.
در یک رابطه عاطفی چه ارتباطی وجود دارد؟
برخی از مؤلفه های مهم یک رابطه عاطفی ممکن است این باشد که، گرچه می گویید این شخص فقط یک دوست است، اما شما با آنها بیش از آنچه که فقط با یک دوست معمولی انجام می دهید تعامل بیشتری با آنها دارید.
شما از صحبت کردن با آنها احساس هیجان می کنید ، اغلب در طول روز و شب به صورت پیامک و تلفنی با یکدیگر وقت می گذرانید. ممکن است هدایای شخصی را مبادله کنید و یکدیگر را خوب می شناسید. شما می توانید قبل از گفتن به شریک زندگی خود، اسرار شخصی خود را با او به اشتراک بگذارید و ممکن است ابتدا اخبار ویژه ای را به این شخص بگویید. از همه بدتر، ممکن است در مورد هر یک از مشکلات زناشویی یا روابط خود با آنها صحبت کنید و پیوندی با آنها برقرار کنید که باعث می شود احساس شما را بهتر از همسرتان درک کنند.
ممکن است هنوز با این شخص نخوابیده باشید ، اما غالباً ممکن است در تعامل های شما امکان پذیر باشد. ممکن است یک جاذبه جسمی بین شما وجود داشته باشد و ماهیت معاشقه ای در مکالمات شما وجود داشته باشد یا ممکن است به هیچ وجه جذابیت جسمی واقعی وجود نداشته باشد ، اما ممکن است شما همچنان از جلب توجه و علاقه عاطفی شخص دیگری لذت ببرید ، به خصوص اگر در روابط خود به این نتیجه نرسیدید.
وقتی فیلم ها و برنامه های تلویزیونی را مشاهده می کنید ، به کلیشه تبدیل می شود که شخصی در آنجا متوجه می شود که شریک زندگی آنها رابطه برقرار کرده است و اولین سوالی که از آنها می پرسد این است: “آیا شما هم عاشق هستید؟” اما نکته این است که یک ارتباط عاطفی می تواند تهدیدآمیزتر از ماندن یک شب یا رابطه جنسی بی معنی باشد، زیرا این احتمال را می دهد که شریک زندگی تان واقعاً بتواند شما را برای این شخص ترک کند.
روابط بدون ارتباط عاطفی
برای اینکه یک رابطه برقرار شود و قوی تر شود ، یک رابطه عاطفی ایجاد کنید. شاید شما در رابطه با کسی هستید که به شدت او را احساس دوست دارید.
از طرف دیگر، او به نظر دور است، اغلب اوقات عقاید را عقب می اندازد و به ندرت از نظر جسمی یا عاطفی خود را به اشتراک می گذارد.
این نوع رابطه ممکن است یک دوستی یا یک وضعیت وابسته به هم زندگی در کنار هم یا برآوردن یک نیاز جنسی باشد.
چگونه ارتباط عاطفی برقرار کنیم؟
اگر می خواهید سالم ترین رابطه ممکن را داشته باشید، یاد بگیرید که چگونه یک رابطه عاطفی محکم را با شریک زندگی خود برقرار کنید.
1. شریک زندگی خود را مطالعه کنید: درک کنید که شریک زندگی شما از زندگی و شما چه چیزی می خواهد این به این معنی است که هنگام صحبت به کلمات گذشته دقت کنید و در قلب او جایی که او اسراری را که می خواهد به اشتراک بگذارد نگاه کنید.
2. اعتماد: با یکدیگر اعتماد ایجاد کنید. این بلوک ساختمان به یک ارتباط عاطفی یک شبه نخواهد رسید. برای ایجاد احساسات امنیت با شخص دیگر زمان لازم است بگذارید اعتماد به طور طبیعی ایجاد شود.
3. در دسترس بودن عاطفی: هر دوی شما باید از نظر عاطفی در دسترس دیگری باشید. اگر شما عقب باشید و محبتتان را دریغ کنید، رابطه عاطفی بین شما به خوبی شکل نمی گیرد.
4- محبت نشان دهید: زن و شوهر در رابطه عاطفی خود باید محبت را از همیدگر دریغ نکنند صبح بخیر و شب بخیر را به همدیگر بگویید ببوسید همدیگر را در آغوش بگیرید و آتشهای عشق جسمی را بازپس بگیرید.
5. جهان را از دید او ببینید: سعی کنید دنیا را همانطور که او می بیند، ببینید تا او بفهمید اواقعاً چه کسی است. این به معنای قدم برداشتن در بعضی مواقع برای پیش بینی اینکه چرا او از راه های خاصی رفتار می کند. مشاهده کنید که چگونه او به موقعیت ها واکنش نشان می دهد و سعی کنید تصور کنید که با کفش هایش راه می روید.
6. غلبه بر موانع: زوجین در ازدواج های متأثر ، اغلب دارای مسائل مهمی هستند که باید قبل از برقراری مجدد یک رابطه عاطفی، حل شوند. هر یک از مشکلات را با هم تعریف کنید و سپس راه حل هایی را برای کاهش یا از بین بردن مانع پیدا کنید.
