اضطراب فراگیر یا منتشر یک اختلال رایج است که تخمین زده می‌شود ۵ درصد از جمعیت را تحت تأثیر قرار داده است. افرادی که دچار این اختلال باشند، به طور غیر قابل کنترل نگران وقایع و موقعیت‌های رایج هستند. این اختلال تقریباً زنان را بیشتر از مردان درگیر می‌کند و در بازه سنی ۳۵ تا ۵۹ سال بیشتر رایج است

اضطراب فراگیر (منتشر) یا GAD چیست؟

این اختلال با احساس نگرانی و اضطراب فرق دارند. هر کسی گاهی درباره چیزی در زندگیش احساس نگرانی می‌کند، مانند مسائل مالی. اما فردی که دچار اضطراب منتشر باشد، به طور غیرقابل کنترل و غیر متناسب با واقعیت، چند بار در روز، برای ماه‌های متوالی، درباره مسائل مالی خود نگران است. بنابراین، گاهی این نوع اضطراب را حتی در شرایطی می‌بینیم که اصلاً جایی برای نگرانی و اضطراب نیست و حتی خود فرد نیز می‌داند که دلیلی برای نگرانی ندارد. در مواردی نیز شخص اضطراب دارد، اما نمی‌تواند بگوید نگران چیست. این دسته بیماران گزارش می‌کنند که نگران هستند اتفاق بدی بیافتد و نمی‌توانند خود را آرام کنند. این نگرانی غیر واقعی و زیاده از حد ترسناک است و با روابط و زندگی روزمره بیمار تداخل پیدا می‌کند.

.

علت اضطراب فراگیر

متأسفانه، علت این اختلال هنوز به طور کامل مشخص نیست، هر چند که تحقیقات نشان می‌دهند که ترکیبی از چند عامل در آن نقش مهمی بازی می‌کنند. این تحقیقات نشان می‌دهند که عوامل زیر می‌توانند باعث بروز اضطراب منتشر در افراد شود:
• فعالیت بیش از حد مغز در بخش‌های مسئول احساسات و رفتار
• عدم تعادل مواد شیمیایی مغز شامل سروتونین و نورآدرنالین که در تنظیم و کنترل خلق و خو موثر هستند.
• ژن‌هایی که از پدر و مادر به ارث گرفته شده‌اند، تحقیقات نشان می‌دهند در صورتی که یکی از اعضای نزدیک خانواده دچار اختلال اضطراب فراگیر باشند، ریسک ابتلا به آن در سایر اعضای خانواده ۵ درصد بیشتر می‌شود.
• داشتن سابقه تجربه‌های تروماتیک یا استرس‌زا مانند خشونت خانگی، آزار در کودک و قلدری
• ابتلا به یک بیماری مزمن دردناک مانند آرتروز
• داشتن سابقه سوءمصرف مواد مخدر یا الکل

علائم اختلال اضطراب فراگیر چیست؟

علائم اضطراب فراگیر به دو دسته جسمی و روانی تقسیم می‌شود و در کودکان و بزرگسالان دیده می‌شود که شامل موارد زیر است:
• نگرانی بیش از حد برای چیزهای روزمره
• اشکال در کنترل نگرانی‌ها یا احساسات عصبی
• اطلاع از اینکه بیش از آنچه باید نگران است
• احساس بی‌قراری و اشکال در آرامش یافتن
• اشکال در تمرکز
• اشکال در به خواب رفتن یا خواب ماندن
• احساس خستگی مداوم
• سردرد، درد عضلانی، معده درد یا دردهای غیر قابل توضیح
• اشکال در بلع
• لرزیدن یا تحرک مداوم
• احساس تحریک‌پذیری
• تعریق زیاد، احساس سبکی یا تنگی نفس
• نیاز مداوم به دستشویی
کودکان و نوجوانان بیشتر در مورد عملکرد صحیح و مناسب در فعالیت‌هایی مانند مدرسه یا ورزش، بروز فجایع، مانند زلزله یا جنگ، سلامت دیگران مانند اعضای خانواده، و از دست دادن یکی از عزیزان احساس اضطراب فراگیر دارند، این در حالی است که بزرگسالان مبتلا به اضطراب منتشر، اغلب در مورد شرایط روزمره مانند امنیت شغلی یا عملکرد سلامتی، امور مالی، سلامت و رفاه فرزندان یا سایر اعضای خانواده، دیر رسیدن، انجام کارهای خانه و سایر مسئولیت‌ها احساس اضطراب شدید دارند. هم کودکان و هم بزرگسالان مبتلا به GAD ممکن است علائم فیزیکی مانند درد، خستگی یا تنگی نفس را تجربه کنند که عملکرد آنها را سخت کرده و در زندگی روزمره اختلال ایجاد می‌کند. علائم ممکن است در طول زمان نوسان داشته باشند و اغلب در مواقع استرس بدتر می‌شوند، به عنوان مثال همراه با یک بیماری جسمی، در طول امتحانات مدرسه، یا در طول یک درگیری خانوادگی، فرد احساس اضطراب شدیدتر و مداوم‌تری را دارد. همچنین، این اختلال بیشتر در افرادی دیده می‌شود که دارای شخصیت ایده‌آل‌گرا هستند، نسبت به خود احساس اعتماد ندارند و به تأیید دیگران بیش از حد عادی نیاز دارند. بسیاری از مبتلایان نمی‌توانند زمان دقیقی را برای شروع نگرانی‌های خود مشخص کنند، اما می‌دانند که برای مدت زمانی طولانی است که این احساس را با خود دارند، به نحوی که انگار همیشه با آنها بوده است.

توجه به شیوع بالای اختلال اضطراب فراگیر، آگاهی و شناسایی علایم این اختلال جهت درمان اهمیت زیادی دارد که در ادامه به بررسی آن می‌پردازیم.

1- ناتوانی در کنترل و مدیریت نگرانی ها

در اختلال اضطراب فرآگیر، شما قادر به کنترل نگرانی‌های خود نیستید و ممکن است هیچ گاه آرامش واقعی را تجربه نکنید، در نتیجه توانایی تمرکز خود را بر روی دیگر مسائل زندگی از دست می‌دهید.

2- نگرانی افراطی و نامعقول بدون دلیل مشخص

در اختلال اضطراب فراگیر، همیشه احساس می‌کنید که چیزی از درون شما را آزار می‌دهد ولی از علت واقعی آن اطلاعی ندارید. این نگرانی طولانی مدت، به طور مکرر شما را درگیر خود نگه می‌دارد.

3- نگرانی تعمیم یافته به تمامی موضوعات

نگرانی فرد مبتلا به اختلال اضطراب فرآگیر، محدود به شرایط یا موقعیت خاصی نمی‌شود. محتوا و موضوع این نگرانی بسته به سن و سال یا دغدغه‌های زندگی روزمره افراد متفاوت است. برای مثال جوانان بیشتر نگران کار یا تحصیل و افراد میانسال نگران سلامتی خود و افراد خانواده شان هستند.

4- مشکلات ذهنی و جسمانی همزمان با نگرانی مزمن

بی خوابی، خواب ناآرام و بدون کیفیت، پریدن از خواب، گرفتگی و انقباض عضلات، دردهای عضلانی، نداشتن قدرت تمرکز، بی قراری، بداخلاقی و زودرنجی، تحریک پذیری بالا، زود از کوره در رفتن خصوصا در موقعیت‌های استرس زا، تپش قلب، سردرد و سرگیجه، حالت تهوع، اسهال و یبوست از جمله علائم ناشی از وجود استرس‌های مزمن و طولانی در بدن است.

5- مختل شدن بخش های مهم زندگی

به دنبال نگرانی زیاد و مشکلات ذهنی-جسمانی در اختلال اضطراب فراگیر، سطح عملکرد کلی تان کاهش پیدا می‌کند و باعث ایجاد مشکلات و دردسرهای فراوان در زندگی شغلی، تحصیلی و اجتماعی تان می‌شود.

سبب شناسی اختلال اضطراب فراگیر:

علت دقیق اختلال اضطراب فراگیر مشخص نیست ولی پژوهشگران مجموعه عوامل زیستی، اجتماعی و روانی را در بروز این اختلال دخیل می‌دانند. در اختلال اضطراب فراگیر مولفه وارثتی می‌تواند نقش تعیین کننده‌ای داشته باشد، همچنین در برخی از تحقیقات انجام شده به کاهش سوخت و ساز در عقده‌های قاعده ای و ماده سفید مغز افراد مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر اشاره شده است. از منظر اجتماعی هم می‌توان به توجه انتخابی منفی و سوگیری نسبت به محرک‌های محیطی اشاره کرد.

تشخیص اختلال اضطراب فراگیر

تشخیص اختلال اضطراب فراگیر آسان نیست، چون اختلالات اضطرابی انواع گوناگونی دارد. علاوه بر این، تشخیص مرضی یا نرمال بودن سطح اضطراب بایستی توسط متخصصین و روانشناسان صورت بگیرد. با دریافت خدمات مشاوره روانشناسی و با توجه به اطلاعات به دست آمده از مصاحبه بالینی، روان درمانگر می‌تواند علائم اختلال اضطراب فراگیر را شناسایی کند و هر چه سریع تر اقدامات درمانی را آغاز کند. لازم به ذکر است که اختلال اضطراب فراگیر در کودکان نیز ممکن است اتفاق بیفتد که این موضوع ضرورت تشخیص به هنگام و اولیه را دو چندان می‌کند.

تمامی اختلالات روانی باید زیر نظر یک روانشناس یا روانپزشک تشخیص داده شوند. صرف اینکه فرد احساس اضطراب داشته باشد، نمی‌تواند تأیید کننده ابتلا به اختلال اضطراب فراگیر باشد. روانشناس یا روانپزشک با استفاده از پرسشنامه، ابزارهای تشخیصی و مصاحبه بالینی علائم بیمار را بررسی کرده و در صورتی که علائم این اختلال در بیشتر روزهای هفته و برای مدت بیش از ۶ ماه در فرد دیده شوند، ابتلا به این اختلال تأیید می‌شود. تأیید تشخیص به شروع پروتکل درمانی صحیح مناسب با شرایط بیمار کمک می‌کند.

درمان اختلال اضطراب فراگیر

همان طور که گفتیم، اختلال اضطراب فراگیر تمام جوانب زندگی‌تان را مختل می‌کند و به همین دلیل درمان این بیماری بسیار ضروری به نظر می‌رسد. از بهترین روش‌های درمان در این زمینه می‌توان به روان درمانی، دارو درمانی و اقدامات حمایتی اشاره کرد. مشاوره کنترل استرس به شما کمک می‌کند تا بهترین درمان را انتخاب نمایید. در ادامه رایج ترین درمان‌ها شرح داده شده‌:

روان درمانی:

درمان شناختی رفتاری (CBT)، یک نوع روان درمانی مبتنی بر تحقیقات است که معمولاً برای درمان GAD استفاده می‌شود. CBT روش‌های متفاوتی از تفکر، رفتار و واکنش به موقعیت‌ها را به مراجع می‌آموزد تا کمتر احساس اضطراب و نگرانی کند.
یکی دیگر از گزینه‌های درمانی برای GAD درمان پذیرش و تعهد (ACT) است. ACT رویکردی متفاوتی نسبت به CBT برای افکار منفی دارد و از استراتژی‌هایی مانند تمرکز حواس و هدف‌گذاری برای کاهش ناراحتی و اضطراب استفاده می‌کند. در مقایسه با CBT، ACT شکل جدیدی از روان درمانی است، بنابراین اطلاعات کمتری در مورد اثربخشی آن در دسترس است. با این حال، افراد مختلف به روش‌های درمانی مختلف پاسخ‌های متفاوتی دارند. ممکن است این شکل از درمان برای یک مراجع مناسب‌تر باشد که این موضوع به تشخیص متخصص سلامت روان بستگی دارد.

در روش درمانی شناختی–رفتاری، ریشه یابی پایه‌ای در مورد ترس‌ها و نگرانی‌هایتان انجام می‌شود. در واقع با استفاده از تکنیک‌های شناختی و رفتاری به شما کمک می‌شود تا به باورهای منفی خودتان پی ببرید و با آزمایش‌های رفتاری که توسط درمانگر تجویز می‌شود، به چالش با ترس‌هایتان می‌پردازید که در نهایت علائم اضطراب کاهش پیدا می‌کند.

دارودرمانی :

درمان اضطراب منتشر ممکن است دارو تجویز شود. انواع مختلفی از داروها  می‌توانند موثر باشند، از جمله:

• داروهای ضد افسردگی، مانند مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) و مهارکننده‌های بازجذب سروتونین- نوراپی نفرین (SNRIs)
• داروهای ضد اضطراب مانند بنزودیازپین‌ها
داروهای ضد افسردگی SSRI و SNRI معمولاً برای درمان افسردگی  استفاده می‌شوند، اما می‌توانند به درمان علائم اضطراب فراگیر نیز کمک کنند. این داروها برای اثربخشی به چند هفته فرصت نیاز دارند و ممکن است با عوارض جانبی مانند سردرد، حالت تهوع یا اشکال در خواب همراه باشند. این عوارض جانبی معمولاً برای اکثر افراد شدید نیستند، به خصوص اگر دارو در دوز کم شروع شود و در طول زمان به آرامی افزایش یابد. در صورتی که عوارض جانبی در بیمار ناراحت کننده است، بهتر است با متخصص بهداشت روان صحبت شود تا دوز یا نوع دارو تغییر کند.
بنزودیازپین ها، که داروهای آرام بخش ضد اضطراب هستند، نیز می‌توانند برای مدیریت GAD تجویز شوند. این داروها می‌توانند در کاهش سریع اضطراب بسیار موثر باشند، اما برخی افراد نسبت به آنها دچار مقاومت دارویی می‌شوند و برای رسیدن به همان اثر به دوزهای بالاتر و بالاتر نیاز دارند. برخی از بیماران حتی به آنها وابسته می‌شوند. بنابراین، در صورت نیاز، روانپزشک آنها را فقط برای مدت کوتاهی تجویز می‌کند.
بوسپیرون یکی دیگر از داروهای ضد اضطراب است که می‌تواند در درمان اضطراب فراگیر مفید باشد. برخلاف بنزودیازپین ها، بوسپیرون آرامبخش نیست و پتانسیل کمتری برای ایجاد وابستگی دارویی دارد. بوسپیرون باید به مدت ۳ تا ۴ هفته مصرف شود تا کاملاً مؤثر باشد.
اثربخشی هم روان درمانی و هم دارو درمانی ممکن است مدتی طول بکشد. همچنین، گاهی برای یافتن بهترین گزینه دارویی لازم است چندین بار نوع یا دوز دارو تغییر کند. تیم روانشناسان و روانپزشکان سیمیاروم به شما کمک می‌کنند تا بهترین دارو، دوز و مدت درمان را بیابید.

گروه‌های حمایتی
برخی از افراد مبتلا به اختلالات اضطرابی ممکن است از پیوستن به یک گروه خودیاری و به اشتراک گذاشتن مشکلات و دستاوردهای خود با دیگران سود ببرند. گروه‌های حمایتی هم به صورت حضوری و هم به صورت آنلاین در دسترس هستند. با این حال، بهتر است این گروه‌ها زیر نظر یک متخصص سلامت روان اداره شوند. توصیه‌هایی که از گروه‌های خودیاری، بدون حضور مشاور یا روانشناس، دریافت می‌شوند فاقد اعتبار هستند.

عادت‌های سالم

داشتن یک سبک زندگی سالم نیز می‌تواند به مبارزه با اضطراب کمک کند. با این حال، به یاد داشته باشید که این گزینه به تنهایی نمی‌تواند جایگزین درمان باشد. محققان دریافته‌اند که اجرای برخی انتخاب‌های سالم در زندگی روزمره، مانند کاهش مصرف کافئین و خواب کافی، می‌تواند علائم اضطراب را در صورت همراهی با مراقبت‌های استاندارد مانند روان‌درمانی و دارو کاهش دهد.
تکنیک‌های مدیریت استرس مانند ورزش، تمرکز حواس و مدیتیشن نیز می‌توانند علائم اضطراب منتشر را کاهش داده و اثرات روان درمانی را افزایش دهند. متخصصان سلامت روان سیمیاروم بهترین گزینه‌ها را برای تغییر سبک زندگی به شما پیشنهاد می‌دهند تا بتوانید اضطراب خود را کاهش دهید و بیشترین منفعت را از دوره درمانی خود کسب کنید.

tDCS درمان اضطراب:

درمان اضطراب ، tDCS (تحریک الکتریکی مغز)

از روشهای غیر تهاجمی تحریک مغز است که با استفاده از جریان الکتریکی مستقیم و ضعیف اثر خود را بجا می گذارد. این جریان الکتریکی پیوسته تحریک پذیری نورونی را در نواحی خاص مغز افزایش یا کاهش می دهد. این تغییر در تحریک پذیری نورونی به تغییر در عملکرد مغز منجر میشود.

اصول کار به این صورت است که دو الکترود یکی قطب مثبت و دیگری قطب منفی از طریق یک پد اسفنجی که با محلول رسانا مرطوب گردیده است بر روی سر قرار می گیرند. جریان الکتریکی توسط این الکترودها پس از عبور از نواحی مختلف (پوست سر، جمجمه و …) خود را به سطح قشر مغز می رساند. جریانی که به این ناحیه رسیده نورون ها را دارای بار الکتریکی کرده و باعث ایجاد قطب مثبت و منفی می گردد که منجر به تغییر فعالیت آن ناحیه می شود.
با توجه به نوع اختلال و مشکلی که وجود دارد در انجام این روش باید موارد زیر مشخص شده باشند:

• شدت جریان الکتریکی، مدت و جهت آن
• محل قرار گیری هر یک از الکترودها
• اندازه پدهای اسنفجی مورد استفاده
• تعداد جلسات

از tDCS در درمان و بهبود اختلالاتی مانند: سرعت پردازش مغزی، ظرفیت حافظه، توجه و کلیه مهارتهای شناختی استفاده می شود. همچنین طبق مطالعات انجام شده می تواند مهارتهای زبانی و گفتاری، مهارتهای ریاضی، حل مساله، حافظه و هماهنگی حرکتی، افسردگی، میگرن، بازتوانی پس از سکته مغزی، اعتیاد، وزوز گوش، پارکینسون، دردهای مزمن، اختلالات اضطرابی و اسکیزوفرنی را نیز بهبود بخشد. یکی از پر کاربردترین حوزه های استفاده در اختلال یادگیری و نقص توجه ـ بیش فعالیست.

بازتوانی شناختی کامپیوتری

این روش شامل تقویت مهارتهای شناختی از جمله حافظه فعال، توجه، استدلال و… با استفاده از بازی های کامپیوتری هدفمند است. هدف این درمان مانند سایر بازتوانی های شناختی، کمک به عملکرد بهتر مغز در حوزه های ذکر شده می باشد.

تمامی فرایندهای مربوط به tDCS (تحریک الکتریکی مغز) در  مطب با پیشرفته ترین دستگاه توسط نوروتراپیست انجام میشود.